Cyngor Sir Caerfyrddin yn ymestyn gorchymyn rheoli cŵn i daclo baw cŵn

Mae Cyngor Sir Caerfyrddin yn cymryd camau pendant yn erbyn perchnogion cŵn anghyfrifol sydd ddim yn codi baw eu ci.

Yn ogystal â gofyn i'r cyhoedd am help i adnabod unigolion ar deledu cylch cyfyng sy'n gadael baw ci mewn mannau cyhoeddus, mae'r Cyngor Sir wedi cytuno i ymestyn ei Orchymyn Diogelu Mannau Agored Cyhoeddus Rheoli Cŵn am dair blynedd arall, tan fis Mehefin 2028, i helpu i warchod cymunedau a mannau cyhoeddus y sir rhag effaith perchnogion cŵn anghyfrifol.

Gall perchnogion cŵn sy'n torri'r gorchymyn gael hysbysiad cosb benodedig o £100 (sy'n gostwng i £50 os caiff ei dalu o fewn 10 diwrnod), neu wynebu erlyniad gydag uchafswm dirwy o £1,000.

Ers cyflwyno'r gorchymyn mae'r Cyngor wedi derbyn mwy na 3,400 o gwynion ynghylch baw cŵn a rheoli cŵn, a rhwng 2016 a 2024 fe roddodd y Cyngor 136 o hysbysiadau cosb benodedig ac erlyn mewn saith achos o beidio â thalu.

Nod y gorchymyn, a gyflwynwyd gyntaf yn 2016, yw mynd i'r afael â phryderon parhaus sy'n cynnwys baw cŵn, cŵn oddi ar dennyn mewn mannau amhriodol, a chŵn mewn parciau chwarae caeedig i blant.

Baw ci yw un o'r pethau mae pobl yn cwyno amdano amlaf i'r Cyngor o hyd. Yn ogystal â bod yn annymunol ac yn wrthgymdeithasol, mae baw cŵn yn risg ddifrifol i iechyd, yn enwedig iechyd plant, a gall achosi heintiau fel tocsocariasis sy'n gallu gwneud pobl yn sâl neu'n ddall hyd yn oed. Gall perchnogion cŵn anghyfrifol hefyd achosi gofid, niwsans, a lleihau'r mwynhad caiff pobl o'r mannau mae pobl yn eu rhannu yn Sir Gaerfyrddin.

O dan y Gorchymyn Diogelu Mannau Agored Cyhoeddus, mae'n drosedd i:

• Gadael baw ci ar dir cyhoeddus
• Gwrthod rhoi ci ar dennyn ar ôl cael cyfarwyddyd gan swyddog awdurdodedig i wneud
• Gadael ci i fynd i fannau chwarae caeedig i blant

Mae'r gorchymyn yn cynnwys eithriadau priodol i bobl ag anableddau ac i gŵn gwaith.

Mae cefnogaeth y cyhoedd i'r gorchymyn dal yn gryf, gan i ymgynghoriad ar ddiwedd 2024 ddangos bod 98% o'r ymatebwyr yn cefnogi'r gofyniad i godi baw cŵn, bod 89% yn cefnogi'r grym i orchymyn rhoi cŵn ar dennyn, a bod 87% yn cefnogi gwahardd cŵn o fannau chwarae caeedig. Roedd 92% yn cefnogi ymestyn y Gorchymyn Diogelu Mannau Cyhoeddus am dair blynedd arall. Roedd yr ymatebwyr yn cynnwys Heddlu Dyfed-Powys, cynghorau lleol, grwpiau mynediad, a sefydliadau lles cŵn.

Meddai'r Cynghorydd Aled Vaughan Owen, yr Aelod Cabinet dros Newid Hinsawdd, Datgarboneiddio a Chynaliadwyedd:

"Mae'r rhan fwyaf o berchnogion cŵn yn Sir Gaerfyrddin yn ymddwyn yn gyfrifol ac rydyn ni'n diolch iddyn nhw am helpu i gadw ein cymunedau'n lân. Mae'n siom i ni o hyd fod lleiafrif yn dal i anwybyddu'r rheolau ac yn gadael baw cŵn mewn mannau cyhoeddus neu'n gadael i'w cŵn achosi niwsans i eraill. Yn ogystal â bod yn annymunol, mae'n risg i iechyd y cyhoedd ac yn tarfu ar y mwynhad mae pobl yn ei gael o'r mannau yma sydd i bawb.

Mae ymestyn y gorchymyn hwn yn dangos pa mor benderfynol ydyn ni i daclo'r problemau hyn a chefnogi'r mwyafrif cyfrifol. Mae rôl gyda ni i gyd o ran gwarchod ein parciau, ein llwybrau, a'n traethau ar gyfer cenedlaethau heddiw a'r dyfodol.”

Mae'n bosibl bydd awgrymiadau ychwanegol a godwyd yn ystod yr ymgynghoriad, fel rheolau llymach ar gyfer caeau chwaraeon ac adolygu parthau gwahardd ymhellach, yn cael eu hystyried ar wahân. Mae'r Cyngor hefyd wedi cydnabod pryderon ynglŷn â geiriad yr eithriad cŵn cymorth ac wedi cadarnhau y bydd yn parhau i arddel ymagwedd deg a chymesur at orfodi.

Bydd Gorchymyn Estyn ffurfiol yn cael ei gyhoeddi nawr, a bydd fersiwn wedi'i diweddaru o Orchymyn 2016 ar gael ar wefan y Cyngor.

I gael rhagor o wybodaeth am faw cŵn a sut i'w riportio, ewch i: Baw cŵn - Cyngor Sir Caerfyrddin